Pytanie
Czym jest lead sheet? Jak go czytać
Melodia na jednej pięciolinii, nad nią akordy: najkrótszy kompletny sposób zapisu piosenki i strona, z której gra większość zawodowych muzyków.
Piosenka na jednej stronie
Lead sheet to piosenka zapisana w najkrótszej kompletnej postaci: melodia na jednej pięciolinii, nad nią symbole akordów, a pod nutami tekst, jeśli piosenka go ma. Wszystko inne, czyli akompaniament, linię basu i groove perkusji, zostawia się muzykom.
Dlatego właśnie z takich stron grają muzycy jazzowi w śpiewnikach typu fake book, taki zapis dostaje muzyk sesyjny na koncercie i taki wysyła autor piosenek współautorowi. Wokalista albo solista czyta melodię, zespół czyta akordy, a resztę każdy uzupełnia po swojemu.
Co zawiera lead sheet
Od góry strony w dół:
- Tytuł, kompozytor, a często także tempo albo styl (Swing, Ballad, Bossa nova).
- Klucz, znaki przykluczowe i oznaczenie metrum, jak w każdej partyturze.
- Melodia na jednej pięciolinii w kluczu wiolinowym, z rozpisanym rytmem.
- Symbole akordów nad pięciolinią, umieszczone nad miarą, na której zaczyna się każdy akord.
- Tekst pod melodią, po jednej sylabie na nutę, jeśli piosenka ma słowa.
- Forma: znaki repetycji, pierwsza i druga volta oraz oznaczenia takie jak D.C. al Coda, które mówią, dokąd przejść dalej.
Symbole akordów, które spotkasz
Symbol akordu podaje jego dźwięk podstawowy i rodzaj. Oto najczęstsze z nich, zbudowane od C:
| Symbol | Akord | Dźwięki |
|---|---|---|
| C | C-dur | c, e, g |
| Cm | c-moll | c, es, g |
| C7 | septymowy dominantowy od C | c, e, g, b |
| Cmaj7 | C-dur z septymą wielką | c, e, g, h |
| Cm7 | c-moll z septymą małą | c, es, g, b |
| Cdim lub C° | zmniejszony od C | c, es, ges |
| Cm7♭5 lub Cø | półzmniejszony od C | c, es, ges, b |
| Csus4 | C z kwartą zamiast tercji | c, f, g |
| Cadd9 | C-dur z dodaną noną | c, e, g, d |
| C/E | C-dur z dźwiękiem e w basie (akord z basem po ukośniku) | e w basie, potem c, e, g |
Symbol akordu obowiązuje aż do następnego. N.C. (ang. no chord) oznacza brak akordu: zespół przestaje grać, a melodia biegnie dalej sama.
Jak go czytać
Czytaj melodię jak każdą jednogłosową linię muzyczną i zerkaj na akordy nad nią: każdy z nich podaje harmonię od tej miary aż do następnego symbolu. Zanim zaczniesz, przyjrzyj się formie, żeby repetycje i volty cię nie zaskoczyły.
Jeśli akord jest ci obcy, znajdź najpierw jego dźwięk podstawowy (literę), a potem rodzaj (m dla molowego, 7, maj7, dim). Znając dziesięć powyższych symboli, przeczytasz większość lead sheetów popularnych piosenek.
Jak grać z lead sheetu na fortepianie
Lead sheet nie mówi pianiście, co ma grać każdą ręką, i właśnie w tym tkwi jego siła: ta sama strona sprawdza się na każdym poziomie.
- Na początek: melodia w prawej ręce, a w lewej dźwięk podstawowy każdego akordu, na mierze, na której akord się zmienia.
- Dalej: pełny akord w lewej ręce, trzymany albo powtarzany na kolejnych miarach, pod melodią.
- Do akompaniowania wokaliście: akordy w obu rękach w rytmie pasującym do stylu i dźwięk basowy w lewej, a melodię przejmuje wokalista.
W ostatnim kroku pomaga widok „Pełny” w Ivory: pokazuje pod akordami drugą linię i linię basu, więc słyszysz, jak porusza się akompaniament samej piosenki.
Lead sheet, partytura fortepianowa czy rozpiska akordów?
Partytura fortepianowa zapisuje każdą nutę obu rąk: grasz dokładnie to, co wydrukowano. Lead sheet podaje melodię i harmonię, a aranżację zostawia tobie. Rozpiska akordów pomija także melodię i zostawia tylko akordy i formę, co wystarczy zespołowi, który zna już utwór.
Wybór zależy od muzyki: utwór fortepianowy potrzebuje partytury fortepianowej, a piosenka zwykle najlepiej sprawdza się jako lead sheet. Ivory robi jedno i drugie: transkrypcję fortepianu, gdy gra sam fortepian, i lead sheety piosenek.
Jak zrobić lead sheet z nagrania
Tryb Lead sheet w Ivory (w wersji beta) zapisuje lead sheet z nagrania piosenki: melodię i akordy, na własnej siatce rytmicznej utworu, z jego tonacją i metrum. Nie zapisuje tekstu. Czytasz go jako strony w widoku „Klasyczny” albo w widoku „Pełny”, czyli na osi czasu pod akordami, która przewija się razem z nagraniem i dodaje drugą linię oraz linię basu.
Możesz go transponować o półtony, odtworzyć i wyeksportować jako PDF, MusicXML lub MIDI. Transkrybuj piosenki, z których wolno ci korzystać: własne albo muzykę z domeny publicznej.
Częste pytania
Zwykle tak, jeśli piosenka ma słowa: po jednej sylabie pod każdą nutą melodii. Lead sheety z Ivory nie zawierają tekstu: Ivory zapisuje melodię i akordy.
Fake book to zbiór lead sheetów (jedna lub dwie strony na piosenkę), dzięki któremu muzycy grają wiele piosenek z jednej książki.
Tak: zacznij od melodii w prawej ręce i dźwięków podstawowych akordów w lewej, a potem dodawaj pełne akordy, w miarę jak je poznajesz.
Bo melodię zwykle się śpiewa albo gra na instrumencie zapisywanym w kluczu wiolinowym. Bas i akordy zostawia się muzykom, więc pięciolinia basowa nie jest potrzebna.
Przesuń melodię i każdy symbol akordu o ten sam interwał. W Ivory transponujesz o półtony, a pięciolinia, symbole akordów i odtwarzanie idą za zmianą.
Tak, w trybie Lead sheet w Ivory (w wersji beta): zapisuje on melodię i akordy piosenki z pliku albo z linku. Bez kredytu każda transkrypcja jest darmowym podglądem: pierwsze 30 sekund jako spadające nuty i pierwsze 8 taktów partytury.
Zrób lead sheet z nagrania
Prześlij piosenkę, z której wolno ci korzystać, albo wklej link i przeczytaj za darmo pierwsze 8 taktów jej lead sheetu.
Utwórz lead sheet